Thiếu oxy lên não là gì? Nguyên nhân, biểu hiện, cách khắc phục

Thiếu oxy lên não là gì? Nguyên nhân biểu hiện và cách khắc phục

Tình trạng thiếu oxy lên não đang ngày càng phổ biến và có xu hướng trẻ hóa dần. Tuy nhiên hầu hết những người mắc bệnh thường ít quan tâm đến các triệu chứng của bệnh. Trên thực tế, thiếu oxy lên não có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm có thể dẫn đến tử vong chẳng hạn như đột quỵ. Để giúp mọi người hiểu biết thêm về tình trạng thiếu oxy lên não, trong bài viết này chúng ta sẽ cùng tìm hiểu nguyên nhân, tác hại cũng như cách phòng ngừa căn bệnh này.

I. Tình trạng thiếu oxy lên não là gì?

Não bộ là bộ phận điều hòa hầu hết các hoạt động sinh lý của cơ thể chúng ta. Tuy trọng lượng chưa đến 2% tổng khối lượng cơ thể nhưng lượng oxy mà cơ quan này cần để duy trì hoạt động chiếm đến 25% tổng lượng oxy mà cơ thể cần. Do đó, hơn bất cứ nơi nào khác trong cơ thể, khi thiếu hụt oxy não bộ sẽ nhanh chóng bị tổn thương và nếu không chuyển biến kịp thời, có thể dẫn đến tử vong.

Thiếu oxy lên não được định nghĩa là khi lượng oxy có trong máu lên não không đủ cung cấp cho hoạt động của não bộ. Khi này, hoạt động của hệ thống trung ương bị rối loạn dẫn đến hàng loạt các bất thường sinh lý diễn ra. Và nếu tình trạng kéo dài hơn nữa, tế bào não sẽ chết vĩnh viễn và không thể phục hồi. Tình trạng tổn thương não diễn ra rất nhanh, khoảng 1 phút kể từ khi thiếu sự cung cấp oxy. Trong 3 phút tiếp theo, nếu không kịp thời cung cấp oxy bộ não sẽ rơi vào trạng thái hôn mê và bắt đầu chết dần. Và nếu tình trạng kéo dài đến 10 phút, bộ não hầu như đã chết và không còn khả năng cứu chữa.

Tình trạng thiếu oxy lên não có thể dẫn đến nguy cơ đột quỵ
Tình trạng thiếu oxy lên não có thể dẫn đến nguy cơ đột quỵ

II. Nguyên nhân gây nên tình trạng thiếu oxy lên não

Có rất nhiều nguyên nhân có thể gây ra tình trạng thiếu oxy lên não, dưới đây là những nguyên nhân thường gặp nhất:

1. Chế độ ăn nghèo dinh dưỡng

Oxy trong cơ thể phần lớn được vận chuyển trong hồng cầu dưới dạng liên kết với Hemoglobin (một dạng sắc tố có màu đỏ). Do đó, việc tái tạo và tăng sinh hồng cầu đóng vai trò quyết định đối với lưu lượng oxy trong máu. Những chất dinh dưỡng như: sắt, vitamin B9, vitamin B12 là những thành phần quan trọng tham gia vào quá trình tạo hồng cầu. Do đó, khi chế độ ăn nghèo nàn những chất này hay người bị suy dinh dưỡng thì khả năng họ bị thiếu oxy lên não là rất cao.

2. Thiếu máu lên não

Đây là tình trạng số lượng hồng cầu trong cơ thể vẫn bình thường nhưng do một nguyên nhân nào đó mà máu không lên não đủ. Trong trường hợp này, các cơ quan khác vẫn được tưới máu và hoạt động bình thường nhưng hệ thống thần kinh trung ương thì lại không. Để giải quyết vấn đề này, phải tìm ra được nguyên nhân gây thiếu máu lên não và điều trị chính xác nguồn cơn gây ra bệnh. Có 2 nguyên nhân chính có thể dẫn đến hiện tượng thiếu máu lên não, bao gồm:

  • Tắc nghẽn mạch máu lên não: khi đường lưu chuyển bị tắc nghẽn, dòng máu được bơm từ tim lên não sẽ không thể chảy được. Trường hợp này thường gặp là khi có sự xuất hiện của cục máu đông trong lòng mạch, các mảng xơ vữa động mạch gây tắc nghẽn hoặc có các bệnh lý đốt sống chẳng hạn như thoát vị đĩa đệm tại đốt sống cổ, khi này phần đĩa đệm sẽ phù ra và chèn ép các mạch máu đi lên não.
  • Sức bơm máu lên não yếu: Bình thường máu sẽ được bơm từ tâm thất trái theo động mạch cảnh lên não. Khi có bệnh lý làm suy giảm sức co bóp cơ tim, lực co bóp bị suy giảm làm lượng máu được đẩy đi cũng ít hơn, dẫn đến lượng oxy cung cấp cho não bộ không đủ đáp ứng cho các hoạt động của cơ quan này. Tình trạng này gặp trong các bệnh lý như: hạ huyết áp, suy tim tâm thu, rối loạn nhịp tim,…
Một số thức ăn giúp thúc đẩy sự tạo hồng cầu
Một số thức ăn giúp thúc đẩy sự tạo hồng cầu

3. Thiếu máu

Khi lượng máu trong cơ thể suy giảm thì lượng oxy cung cấp cho não bộ nói chung và toàn cơ thể nói riêng sẽ bị suy giảm. Có nhiều nguyên nhân có thể gây ra tình trạng thiếu máu có thể kể ra như:

  • Mất máu qua các bệnh lý tiêu hóa như: trĩ, loét dạ dày, tá tràng,…
  • Mất máu vào kỳ kinh nguyệt ở phụ nữ.
  • Mất máu khi có tai nạn, chấn thương.
  • Bệnh lý thiếu máu do di truyền, suy tủy xương bẩm sinh
  • Chế độ dinh dưỡng kém.
  • Các bệnh lý gây vỡ hồng cầu chẳng hạn như sốt rét.
  • Sử dụng các thuốc gây độc cho tủy xương (nơi sản sinh ra hồng cầu) như: kháng sinh sulfamid, cyclosporin, thuốc lợi tiểu thiazid, thuốc lợi tiểu quai,…

4. Phụ nữ có thai

Theo thống kê cứ 3 người phụ nữ mang thai sẽ có 1 người bị thiếu máu lên não. Nguyên nhân là do trong giai đoạn mang thai, cơ thể người mẹ sẽ tăng cường hoạt động tạo máu, tức là thể tích máu trong cơ thể người mẹ sẽ nhiều hơn bình thường.Tuy nhiên, số lượng hồng cầu sản sinh ra không đủ (có thể do chế độ dinh dưỡng không hợp lý). Do đó, thay vì 1 lít máu bơm lên não có chứa 6 tỉ hồng cầu thì giờ chỉ khoảng 3 tỉ hồng cầu, dẫn đến không đáp ứng được nhu cầu oxy của não bộ gây ra các triệu chứng của tình trạng thiếu oxy lên như choáng váng, đau đầu buồn nôn chóng mặt, nôn ói,…Vì vậy phụ nữ mang thai nên bổ sung đầy đủ các chất như vitamin B9, B12 và sắt đề phòng ngừa nguy cơ thiếu oxy lên não.

Phụ nữ mang thai rất dễ bị thiếu oxy lên não
Phụ nữ mang thai rất dễ bị thiếu oxy lên não

5. Sử dụng chất kích thích

Theo giới chuyên gia, người nghiện rượu bia hay thuốc lá có nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch cao hơn so với người bình thường, trong đó có cả việc làm tăng khả năng hình thành mảng xơ vữa động mạch có thể gây tắc nghẽn mạch máu não. Ngoài ra, các chất kích thích này còn là yếu tố nguy cơ dẫn đến các bệnh lý đốt sống cổ có khả năng gây ra chẹn ép các mạch máu đi lên não. Một số nguy cơ khác có thể gia tăng khi sử dụng rượu bia thuốc lá bao gồm: béo phì, tăng huyết áp, tiểu đường, suy gan, ung thư phổi,…

6. Béo phì

Theo nghiên cứu thì tỉ lệ mắc bệnh thiếu oxy lên não cao nhất ở nhóm các nước phát triển như Hoa Kỳ, nơi mà số lượng người mắc bệnh béo phì là rất lớn. Nguyên nhân mà béo phì làm tăng nguy cơ thiếu oxy lên não là do làm tăng nguy cơ hình thành mãng xơ vữa tại mạch máu não. Các mảng xơ vữa động mạch có điều kiện tốt để hình thành khi cơ thể chứa quá nhiều LDL-cholesterol (được xem là cholesterol xấu), cho nên không quá khó hiểu khi người mắc bệnh béo phì là nhóm có nguy cơ mắc các bệnh tim mạch cao và hậu quả có thể dẫn đến thiếu oxy lên não.

Béo phì có thể là nguyên nhân của bệnh thiếu oxy lên não
Béo phì có thể là nguyên nhân của bệnh thiếu oxy lên não

III. Biểu hiện của cơ thể khi thiếu oxy lên não

Người bị thiếu oxy lên não thường có một số biểu hiện dưới đây:

  • Thường xuyên thấy mệt mỏi, lười vận động.
  • Thường đau đầu, choáng váng, chóng mặt.
  • Buồn nôn, nôn ói.
  • Hay nóng giận hoặc giảm hứng thú với mọi sự việc xung quanh.
  • Suy giảm trí nhớ, giảm tập trung, làm việc kém hiệu quả.
  • Rối loạn thị giác, thính giác.
  • Mất ngủ, dễ giật mình tỉnh giấc.
  • Thường xuyên cảm thấy căng thẳng, dễ bị stress do công việc hay học tập.
  • Dễ hoa mắt khi thay đổi tư thế (khi đứng lên đột ngột).

IV. Tình trạng thiếu oxy lên não có nguy hiểm không?

Tuy các triệu chứng thiếu oxy lên não thường là thoáng qua, khi nghỉ ngơi sẽ thuyên giảm. Tuy nhiên nếu kéo dài tình trạng này có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như:

Rối loạn tiền đình: Tiền đình là bộ phận thuộc thần kinh trung ương nằm gần ốc tai giữ vai trò cảm nhận thăng bằng cho cơ thể, rối loạn tiền đình xảy ra khi các tế bào thần kinh tại ốc tai bị tổn thương do sự thiếu máu kéo dài. Khi đó, bạn sẽ mất đi cơ chế giữ thăng bằng của cơ thể, cảm thấy choáng váng, khó đứng và đi thẳng và luôn cảm thấy buồn nôn, nôn ói khi hoạt động, ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống.

Trầm cảm: khi não thiếu năng lượng để hoạt động sẽ kích hoạt cơ chế tự ức chế để tiết kiệm năng lượng. Khi việc ức chế này kéo dài có thể gây nên những tâm trạng tiêu cực, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý thần kinh như trầm cảm, rối loạn nhân cách, tăng ý định tự sát,…

Mất trí nhớ: khi tổn thương não xảy ra ở các vùng não giữ vai trò ghi nhớ, sự suy giảm trí nhớ xảy ra là điều không thể tránh khỏi. Về lâu về dài, thiếu oxy lên não hoàn toàn có thể gây mất trí nhớ tạm thời hay thậm chí là hoàn toàn.

Đột quỵ: Đây là biến chứng nghiêm trọng nhất vì mức độ nguy hiểm mà nó mang lại, thiếu oxy làm não tổn thương khiến cơ thể rơi vào trạng thái hôn mê, trường hợp này nếu không cấp cứu kịp thời tế bào thần kinh có thể bị chết vĩnh viễn, khi tổn thương tại các vị trí mô não có vai trò sinh tồn đối với sự sống của con người có thể dẫn đến tử vong.

V. Cách ngăn ngừa tình trạng thiếu oxy lên não

Dưới đây là một số cách ngăn ngừa thiếu oxy lên não hiệu quả:

  • Ăn nhiều thực phẩm chứa sắt như: tim, gan động vật, trứng, thịt bò, lá lốt, bắp, bơ và các loại hạt…
  • Ăn nhiều thực phẩm chứa vitamin B9, B12 như: Gan gà, sữa, các sản phẩm từ sữa, quả bơ, quả mọng như dâu tây, việt quốc, nho,…
  • Tập luyện thể dục thể thao ít nhất 30 phút mỗi ngày.
  • Tránh rượu bia, thuốc lá.
  • Sử dụng các thực phẩm chức năng giúp tăng cường tuần hoàn máu não.
  • Giảm ăn các thực phẩm chiên, xào sẵn.
  • Ngủ đủ giấc, không thức quá khuya giúp não bộ có thời gian để tái tạo.

Thiếu oxy lên não phần lớn là do thói quen sinh hoạt, ăn uống không hợp lý. Hy vọng bài viết này cung cấp nhiều kiến thức bổ ích trong việc phòng ngừa bệnh thiếu máu não.

Xem thêm bài viết liên quan:

Tổng hợp 10 loại thực phẩm giúp bổ não tăng cường trí nhớ

Người bị thiếu máu não nên ăn gì và kiêng gì? [Ý kiến chuyên gia]

0/5 (0 Reviews)
Thiếu oxy lên não là gì? Nguyên nhân, biểu hiện, cách khắc phục

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Chuyển lên trên