Tai biến mạch máu não: Nguyên nhân và cách ngăn ngừa tình trạng này

Nguyên nhân gây nên tình trạng tai biến mạch máu não

Tai biến mạch máu não là tình trạng bệnh lý khá phổ biến hiện nay, được mệnh danh là căn bệnh “tử thần” vì diễn biến rất phức tạp, cũng như sẽ gây ra những biến chứng nặng nề và nguy hiểm đến tính mạng nếu như không có biện pháp chữa trị kịp thời sẽ rất dễ dẫn đến nguy cơ tử vong cao.Do đó không phải ngẫu nhiên mà tai biến mạch máu não là một trong các nguyên nhân chiếm tỉ lệ cao gây ra tử vong ở người bệnh hiện nay, và con số người mắc bệnh đang ngày càng tăng dần và trẻ hóa. Vậy tai biến mạch máu não là gì, nguyên nhân, triệu chứng cũng như biến chứng mà tai biến mạch máu não gây ra nguy hiểm như thế nào và biện pháp ngăn ngừa tình trạng này ra sao ? Hãy xem bài viết dưới đây để hiểu rõ hơn nhé !

I. Tai biến mạch máu não là gì ?

Tai biến mạch máu não (hay còn gọi là đột quỵ thiếu máu não cục bộ) là một hội chứng lâm sàng của các triệu chứng thần kinh đột ngột do sự thiếu máu não cục bộ gắn liền với nhồi máu não vĩnh viễn hay mất chức năng não cục bộ cấp tính kéo dài trên 24 giờ hoặc gây tử vong trong vòng 24 giờ.

Tai biến mạch máu não là do tổn thương não đột ngột bởi hệ thống các mạch máu bị vỡ hoặc tắt nghẽn. Do đó, lưu lượng tuần hoàn máu sẽ không thể mang oxy, chất dinh dưỡng để nuôi não dẫn đến tình trạng thiếu máu não cục bộ dẫn đến ngừng sự hoạt động của não hay chết não trong vài giây đến vài phút, sự chết não ở phần nào thì sẽ tương ứng phản xạ ngừng hoạt động chức năng của phần bị chết não đảm nhiệm gây ra các biến chứng nguy hiểm và nguy cơ tử vong hay nói cách khác các cơ quan và các vùng trong cơ thể được điều khiển bởi vùng não bị thiếu máu nào sẽ bị ngừng hoạt động lập tức nên người bị tai biến mạch máu não thường bị tê liệt, nói ngọng ú ớ hay không thể nói được,… thậm chí là tử vong!

Tai biến mạch máu não do sự vỡ hay tắc nghẽn mạch máu não
Tai biến mạch máu não do sự vỡ hay tắc nghẽn mạch máu não

II. Triệu chứng của bệnh tai biến mạch máu não

Là một trong những căn bệnh nguy hiểm hàng đầu nhưng lại có rất ít triệu chứng lâm sàng trước khi biểu hiện và bộc phát đột ngột nên ta thường thấy nhiều đối tượng bệnh nhân đang có sức khỏe tốt nhưng lại đột ngột bị đột quỵ hay tai biến mạch máu não và không được hỗ trợ điều trị kịp thời và dẫn đến các biến chứng nặng nề về sau hoặc có thể gây nguy hiểm đến tính mạng, tử vong. Dưới đây, chúng tôi sẽ cung cấp cho các bạn một số triệu chứng thường gặp của tai biến mạch máu não mà các bạn cần chú ý đến.

Bạn nên cần tìm ngay sự trợ giúp, chăm sóc y tế ngay lập tức nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng của đột quỵ, tai biến mạch máu não nào ngay cả khi chúng chỉ xuất hiện thoáng qua và biến mất ngay sau đó. Những biểu hiện dấu hiệu sau đây bạn cần lưu ý đến.

  • B (Balance/ Thăng bằng): mất thăng bằng, đi đứng không vững, run, cảm giác đau đầu có thể dữ dội, chóng mặt, lơ mơ
  • E (Eye/ Mắt): tầm nhìn bị mờ, hạn chế, cảm thấy hoa mắt, rối loạn thị giác khiến mắt mờ một bên hoặc cả hai bên
  • F (Face/ Mặt): người bệnh bất ngờ bị méo mặt, xệ mặt lệch về một bên, kèm theo méo miệng
  • A (Arms/ Cánh tay): tay, cánh tay của người bệnh yếu hoặc bị tê liệt, có thể tê liệt một bên chân hoặc nửa người
  • S ( Speech/ Giọng nói): rối loạn khả năng ngôn ngữ, người bệnh khó khăn trong giao tiếp, khó diễn đạt thành lời, nói ngọng, nói lắp, âm điệu và ngữ điệu bị biến đổi
  • T (Time/ Thời gian): thời gian vàng để cấp cứu kịp thời bệnh nhân có các triệu chứng tai biến mạch máu não là vô cùng quan trọng có thể giảm được các biến chứng cũng như nguy hiểm đến tính mạng. Mặc dù đã có rất nhiều nghiên cứu nhưng đến nay ở Việt Nam và trên thế giới vẫn chưa có phương pháp trị liệu nào được công nhận có hiệu quả chắc chắn trong việc điều trị căn bệnh tai biến mạch máu não. Do đó, cần phải có cách xử trí kịp thời và phòng ngừa bệnh đúng cách.

Do đó, khi quan sát thấy các dấu hiệu nêu trên, chúng ta cần nhanh chóng gọi cấp cứu kịp thời mà không ngồi chờ đợi triệu chứng có thuyên giảm không. Bởi vì thời gian cấp cứu vô cùng quan trọng, càng kéo dài thời gian thì càng khó trị và khả năng cao để lại các biến chứng nặng nề như tổn thương não bộ, khuyết tật, liệt nửa người hoặc toàn thân.

Những triệu chứng cảnh báo nguy cơ tai biến mạch máu não
Những triệu chứng cảnh báo nguy cơ tai biến mạch máu não

III. Nguyên nhân gây nên tai biến mạch máu não

1. Các yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ thiếu máu não cục bộ

Dưới đây là các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được góp phần làm tăng nguy cơ đột quỵ thiếu máu não cục bộ :

  • Tăng huyết áp ( hơn 120/80 mmHg)
  • Hút thuốc lá, nghiện rượu bia, chất kích thích
  • Rối loạn lipid máu ( tình trạng tăng triglycerid hoặc/và tăng cholesterol máu)
  • Đái tháo đường
  • Thừa cân, béo phì
  • Chế độ sinh hoạt không lành mạnh, thiếu hoạt động thể lực
  • Chế độ ăn không hợp lý ( giàu chất béo, ít chất xơ, …)
  • Căng thẳng tâm lý xã hội, stress
  • Rối loạn về tim (nhồi máu cơ tim cấp tính, viêm nội tâm mạc nhiễm trùng, rung nhĩ, …)
  • Sử dụng một số loại thuốc nhất định (như cocaine, amphetamines, …)
  • Hội chứng tăng động ( dễ hình thành cục huyết khối trong lòng mạch máu gây tắc nghẽn mạch máu)

2. Các yếu tố không thể thay đổi

Các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi được cũng góp phần làm tăng tai biến mạch máu não bao gồm:

  • Tiền sử đột quỵ trước đó
  • Tuổi cao
  • Tiền sử gia đình có người thân bị đột quỵ
Các yếu tố nguy cơ dẫn đến đột quỵ thiếu máu não cục bộ
Các yếu tố nguy cơ dẫn đến đột quỵ thiếu máu não cục bộ

3. Các nguyên nhân chính thường gặp trên lâm sàng

Các nguyên nhân chính thường gặp trên lâm sàng với tần suất cao dẫn đến tai biến mạch máu não (hay đột quỵ thiếu máu não cục bộ) là:

3.1. Huyết khối gây tắc nghẽn mạch máu

Huyết khối gây tắc nghẽn mạch máu là nguyên nhân thường gặp nhất của tai biến mạch máu não, được hình thành bởi các mảng xơ vữa, đặc biệt nếu bị rách vỡ sẽ có khuynh hướng tạo huyết khối lòng mạch gây tắc nghẽn toàn hay một phần khiến lòng mạch càng hẹp dẫn đến sự tuần hoàn máu trong cơ thể lưu thông không tốt, ảnh hưởng đến lưu lượng máu và chất dinh dưỡng lên não dẫn đến gây tai biến hay đột quỵ.

  • Hội chứng tăng động (hội chứng kháng phospholipid, tăng homocystein máu); rối loạn tăng độ nhớt máu (đa hồng cầu, tăng tiểu cầu, bệnh lý hemoglobin, rối loạn tương bào); và các bệnh hiếm gặp (như bệnh Moyamoya, bệnh Binswanger) là các nguyên nhân ít gặp hơn nhưng cũng góp phần làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não.
  • Huyết khối bắt nguồn từ tim, đặc biệt trong các tình trạng sau: rung nhĩ, bệnh van tim do thấp (thường là hẹp van hai lá), sau nhồi máu cơ tim, thay van tim nhân tạo, sùi van tim trong viêm nội tâm mạc nhiễm trùng hoặc viêm nội tâm mạc ở bệnh nhân suy kiệt sức khỏe.
  • Thuốc tránh thai thế hệ cũ cũng là nguyên nhân làm tăng nguy cơ tạo huyết khối hay cục máu đông ở những phụ nữ sử dụng thuốc tránh thai.
  • Ở trẻ em, bệnh hồng cầu hình lưỡi liềm là nguyên nhân phổ biến gây đột quỵ thiếu máu não cục bộ do di truyền đồng hợp tử Hbs. Hồng cầu hình liềm gây tắc mạch và tan máu, dẫn đến các cơn đau nghiêm trọng, thiếu máu cục bộ và các biến chứng có hệ thống khác.

3.2. Vỡ mạch máu não

Vỡ mạch máu não là một trong các nguyên nhân chủ yếu gây ra đột quỵ ở người bệnh và bệnh lý tăng huyết áp là nguyên nhân trọng yếu, làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Tăng huyết áp là tình trạng bệnh rất phổ biến hiện nay ở người lớn tuổi thậm chí ở những người trẻ với lối sống không lành mạnh hiện nay. Tăng huyết áp gây áp lực lớn lên các thành mạch, khi xảy ra lâu dài, các áp lực này vượt ngưỡng giới hạn chịu đựng sẽ khiến động mạch, đặc biệt là động mạch máu não vốn đã bị xơ cứng, kém đàn hồi và sẽ bị vỡ mạch gây tai biến mạch máu não và nguy hiểm đến tính mạng.

IV. Cách phòng ngừa tình trạng tai biến mạch máu não

Hiện nay, việc nghiên cứu, điều tra trên thế giới vẫn chưa đưa ra được phương pháp nào có hiệu quả cho việc điều trị tai biến mạch máu não. Vì thế, phòng ngừa tình trạng tai biến mạch máu não là biện pháp tốt nhất để hạn chế những biến chứng, hậu quả nguy hiểm của bệnh mang lại. Dưới đây, chúng tôi sẽ cung cấp cho bạn một số cách giúp bạn chủ động trong việc phòng ngừa nguy cơ đột quỵ và tai biến mạch máu não phổ biến.

1. Hạ huyết áp

Hạ huyết áp: huyết áp tăng cao là một yếu tố rất lớn góp phần tăng nguy cơ tai biến mạch máu não ở những bệnh nhân tăng huyết áp mạn tính nếu không được kiểm soát huyết áp hợp lý bởi phác đồ điều trị của bác sĩ cũng như chế độ sinh hoạt, ăn uống phù hợp. Mục tiêu huyết áp lý tưởng thường dưới 135/85 mmHg, đối với một số người thì có thể mục tiêu dưới 140/90 mmHg. Vậy làm như thế nào để kiểm soát huyết áp hiệu quả ?

  • Hạn chế ăn mặn bằng cách giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hằng ngày, không quá 1,5g muối một ngày ( một nửa thìa cà phê muối)
  • Tránh ăn thực phẩm giàu triglyceride và cholesterol như dầu mỡ, thức ăn chiên xào, phô mát, thức ăn nhanh, thức ăn đóng hộp, …
  • Bổ sung chất xơ, vitamin bằng cách ăn nhiều rau củ quả, ngũ cốc nguyên hạt cũng như sữa ít chất béo
  • Tập thể dục thể thao thường xuyên và điều độ để cải thiện tình trạng sức khỏe, cải thiện lưu lượng tuần hoàn máu trong cơ thể
  • Bỏ hút thuốc, hạn chế tiếp xúc với khói thuốc lá, khói bụi và không sử dụng bia, rượu, chất kích thích
  • Sử dụng tuân thủ thuốc trị tăng huyết áp được chỉ định bởi các bác sĩ cho những bệnh nhân tăng huyết áp
Lối sống lành mạnh và chế độ ăn khoa học cũng góp phần ngăn ngừa tai biến mạch máu não
Lối sống lành mạnh và chế độ ăn khoa học cũng góp phần ngăn ngừa tai biến mạch máu não

2. Giảm cân

Kiểm soát cân nặng phù hợp, có thể thông qua chỉ số BMI (Body Mass Index) để biết chính xác mình đang mắc bệnh béo phì, thừa cân hay suy dinh dưỡng mà thay đổi lối sống, chế độ ăn uống, nghỉ dưỡng cho phù hợp đối với từng người.

3. Điều trị bệnh đái tháo đường

Điều trị bệnh đái tháo đường nếu có bởi vì lượng đường huyết cao sẽ làm tổn thương các mạch máu theo thời gian và dễ hình thành huyết khối gây tắc nghẽn mạch máu. Đái tháo thường ngày nay thường mắc khá cao ở mọi người do lối sống không lành mạch và chế độ ăn không phù hợp. Vì thế, mục tiêu của bạn là cần giữ lượng đường trong máu luôn ở mức được kiểm soát bằng cách áp dụng chế độ ăn uống, tập thể dục và sử dụng tuân thủ thuốc được bác sĩ chỉ định.

V. Kết luận

Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho các bạn những thông tin vô cùng hữu ích về tai biến mạch máu não là gì, cũng như nguyên nhân, các triệu chứng và biện pháp phòng ngừa hiệu quả giúp giảm nguy cơ tai biến mạch máu não. Việc hỗ trợ phục hồi và dự phòng tai biến mạch máu não không phải là việc một sớm một chiều, vì thế đối với người bệnh và người có các yếu tố nguy cơ cao mắc bệnh cần quan tâm chú ý đến sức khỏe mình nhiều hơn về chế độ dinh dưỡng, lối sống và sinh hoạt cũng như áp dụng bổ sung dược phẩm, thực phẩm giúp bổ não một cách khoa học nhất để cải thiện sức khỏe cũng như giảm nguy cơ tai biến mạch máu não gây ra.

Xem thêm một số bài viết liên quan:

Thiếu máu não uống thuốc gì để giúp tăng tuần hoàn máu não?

Rối loạn tuần hoàn não: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng bệnh

0/5 (0 Reviews)
Tai biến mạch máu não: Nguyên nhân và cách ngăn ngừa tình trạng này

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Chuyển lên trên