Tình trạng ngủ ngáy nguyên do đâu và cách chữa hiệu quả

Ngủ ngáy có thể gây ảnh hưởng đến những người xung quanh

Ngủ ngáy là một hiện tượng phổ biến xảy ra ở nhiều phụ nữ và nam giới ở độ tuổi trưởng thành và thậm chí còn có thể xảy ra ở trẻ em. Trong một nghiên cứu ở Mỹ, ngủ ngáy được ước tính ảnh hưởng đến 57% nam giới và 40% phụ nữ và ở 27% trẻ em. 

Đa số mọi người thường nghĩ đây chỉ là một hiện tượng bình thường và chỉ gây ảnh hưởng nhẹ đến những người xung quanh chứ không phải là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng của bản thân. Tuy nhiên, đây là một quan niệm sai lầm bởi ngủ ngáy được chứng minh có mối tương quan chặt chẽ với nhiều bệnh lý khác như: béo phì, bệnh tim mạch, thiếu ngủ,…

Bài viết này sẽ cung cấp cho các bạn những thông tin cần biết về hiện tượng ngủ ngáy và cách điều trị tình trạng này.

1. Ngủ ngáy là gì?

Ngủ ngáy hay còn gọi là hiện tượng ngáy khi ngủ, xảy ra khi luồng không khí mà 1 người hít vào khi đang ngủ tác động lên niêm mạc vào các mô xung quanh của 1 vùng hẹp ở đường hô hấp trên tạo nên một loại âm thanh đặc trưng mà người ta gọi đó là tiếng “ngáy”. Cả mũi, miệng và họng đều có thể chứa vùng hẹp gây ra hiện tượng này.

2. Nguyên nhân gây ngủ ngáy

2.1. Chứng ngưng thở khi ngủ (OSA)

Không phải tất cả những người ngáy đều mắc chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA), nhưng hầu hết những người bị OSA đều ngáy. OSA là một chứng rối loạn thở phổ biến liên quan đến giấc ngủ thường bị bỏ sót khi chẩn đoán. OSA được xác định bằng những lần ngừng thở lặp đi lặp lại trong khi ngủ do đường thở bị hẹp một phần hoặc hoàn toàn. 

Những người bị chứng ngưng thở khi ngủ có xu hướng ngáy to với những khoảng thời gian im lặng khi ngừng thở. Khi họ tiếp tục thở, nó có thể nghe như thở hổn hển hoặc khịt mũi. 

OSA thường có liên quan đến các bệnh lý khác như trầm cảm, huyết áp cao và bệnh tim. 

Ngưng thở khi ngủ là một trong những nguyên nhân gây nên tình trạng ngủ ngáy
Ngưng thở khi ngủ là một trong những nguyên nhân gây nên tình trạng ngủ ngáy

2.2. Rượu và Thuốc an thần

Rượu và các loại thuốc an thần khác gây ra chứng ngủ ngáy bằng cách thư giãn các cơ hỗ trợ mô xung quanh đường thở. Vì vậy, những người ngủ ngáy kinh niên, bao gồm cả những người bị OSA, khi uống rượu sẽ bị ngáy nặng hơn. Các bác sĩ thường khuyên bạn nên tránh uống rượu và dùng thuốc an thần trong những giờ trước khi đi ngủ để giảm ngáy.

Rượu và thuốc an thần có thể gây ngủ ngáy
Rượu và thuốc an thần có thể gây ngủ ngáy

2.3. Hút thuốc

Hút thuốc lá là một yếu tố nguy cơ khác của chứng ngáy ngủ. Không rõ chính xác lý do tại sao những người hút thuốc lại có xu hướng ngáy nhiều hơn, nhưng các nhà nghiên cứu đề xuất rằng có thể do viêm đường hô hấp trên và phù nề ở người hút thuốc. 

Bỏ thuốc lá đã được chứng minh là có thể cải thiện chứng ngủ ngáy, nhưng nó có thể mất thời gian. Một nghiên cứu cho thấy tỷ lệ ngủ ngáy vẫn tăng ở những người bỏ thuốc gần đây nhưng khi bỏ thuốc trong vòng bốn năm thì tỉ lệ ngủ ngáy giảm xuống rõ rệt và bằng với tỉ lệ ngủ ngáy ở những người không hút thuốc.

2.4. Giải phẫu đầu và cổ

Kích thước và hình dạng của một số bộ phận có thể làm co thắt đường thở và dẫn đến ngáy. 

Ví dụ, mọi người có khả năng cao ngáy ngủ nếu họ bị lệch vách ngăn mũi, đó là khi bức tường giữa hai lỗ mũi bị cong hoặc lệch sang một bên. Ngoài ra, những người bị Polyp mũi, cấu trúc hàm nhỏ hoặc amidan lớn cũng gây nên tình trạng này.

Polyp mũi có thể gây ngủ ngáy
Polyp mũi có thể gây ngủ ngáy

2.5. Nghẹt mũi mãn tính

Nghẹt mũi khi ngủ có thể dẫn đến ngủ ngáy do làm giảm luồng không khí lưu thông qua đường thở và gây nghẹt đường thở. 

Dị ứng hoặc nhiễm trùng là những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra nghẹt mũi, nhưng những nguyên nhân khác có thể gây nghẹt mũi bao gồm việc ở trong môi trường không khí khô hoặc bị lệch vách ngăn mũi. Khi những tình trạng này kéo dài theo thời gian, nghẹt mũi có thể trở thành mãn tính và dẫn đến thói quen ngủ ngáy. 

Một nghiên cứu về những người trưởng thành ở độ tuổi trung niên cho thấy rằng những người bị nghẹt mũi vào ban đêm có nguy cơ rơi vào tình trạng ngủ ngáy mãn tính cao hơn gấp ba lần so với người bình thường.

Nghẹt mũi có thể gây ngủ ngáy
Nghẹt mũi có thể gây ngủ ngáy

2.6. Tư thế ngủ

Ngáy có nguy cơ xảy ra cao hơn khi bạn ngủ ở tư thế nằm ngửa. Khi bạn nằm ngửa, trọng lực sẽ kéo các mô xung quanh đường thở của bạn xuống dưới, điều này làm cho đường thở hẹp hơn. Nghiên cứu trên những người ngủ ngáy đã chỉ ra rằng tần suất và cường độ của tiếng ngáy giảm ở một số bệnh nhân khi họ nằm nghiêng.

3. Ngủ ngáy có nguy hiểm không

Ngủ ngáy có nguy hiểm hay không phụ thuộc vào loại, mức độ nghiêm trọng và tần suất của nó. 

Ngáy nhẹ, không thường xuyên là bình thường và không cần xét nghiệm hoặc điều trị y tế. Tác động chính của nó là gây ảnh hưởng cho bạn cùng giường hoặc bạn cùng phòng, những người có thể bị làm phiền bởi tiếng ồn gây ra do tình trạng ngáy.

Ngáy xảy ra hơn ba đêm mỗi tuần: tình trạng này có thể gây khó chịu cho những người xung quanh. Tuy nhiên, nó thường không được coi là mối quan tâm về sức khỏe trừ khi có dấu hiệu gián đoạn giấc ngủ hoặc ngưng thở khi ngủ, trong trường hợp đó, các xét nghiệm chẩn đoán có thể là cần thiết.

Ngáy liên quan đến OSA (ngưng thở khi ngủ) là tình trạng đáng lo ngại đối với sức khỏe của bạn. Nếu OSA không được điều trị, nó có thể có những tác động lớn đến giấc ngủ và sức khỏe tổng thể của một người. OSA không được kiểm soát có liên quan đến tình trạng buồn ngủ ban ngày và các tình trạng sức khỏe nghiêm trọng bao gồm các vấn đề tim mạch, huyết áp cao, tiểu đường, đột quỵ và trầm cảm.

4. Các cách chữa ngủ ngáy hiệu quả

Đối với những người mắc chứng ngủ ngáy không thường xuyên, có thể không cần điều trị trừ khi nó làm phiền giấc ngủ của người mà họ sống cùng. Trong những trường hợp đó, các phương pháp điều trị có xu hướng đơn giản hơn và ít xâm lấn hơn. Những người bị ngưng thở khi ngủ thường cần điều trị liên quan nhiều hơn.

Các loại phương pháp điều trị bao gồm thay đổi lối sống, thiết bị chống ngáy, bài tập miệng, thiết bị thở áp lực dương liên tục (CPAP), tự động (APAP) hoặc hai mức (BiPAP).

4.1. Thay đổi lối sống

Thay đổi lối sống có thể giúp ngừng ngáy trong một số trường hợp nhẹ và xảy ra không thường xuyên. Ngay cả khi được điều trị bằng các phương pháp khác, thay đổi lối sống vẫn thường được khuyến khích. Ví dụ về những thay đổi này bao gồm:

Duy trì cân nặng hợp lý: Thừa cân hoặc béo phì là những yếu tố nguy cơ quan trọng gây ra chứng ngủ ngáy và ngưng thở khi ngủ, vì vậy giữ cân nặng hợp lý có thể là một bước quan trọng để chống lại chứng ngáy ngủ.

Hạn chế sử dụng rượu và thuốc an thần: Rượu là tác nhân gây ngủ ngáy thường xuyên và các loại thuốc an thần cũng có thể gây ra chứng ngủ ngáy.

Điều chỉnh tư thế ngủ: Nằm ngửa khi ngủ dễ khiến đường thở bị tắc nghẽn. Bạn sẽ có thể mất thời gian để làm quen với một tư thế ngủ khác, nhưng đây có thể là một thay đổi hữu ích. Các thiết bị đặc biệt có thể giúp ích, hoặc một số chuyên gia khuyên bạn nên khâu một quả bóng tennis vào sau áo sơ mi để bạn không thể nằm ngửa khi ngủ.

Nâng cao đầu giường: Nâng cao phần trên cùng của giường bằng gối tựa, gối nêm hoặc khung có thể điều chỉnh có thể làm giảm ngáy. Để điều này có hiệu quả, điều quan trọng là phải nâng cao toàn bộ nệm chứ không chỉ sử dụng thêm gối.

Giảm tình trạng nghẹt mũi: Bạn có thể giảm tình trạng nghẹt mũi bằng cách loại bỏ các tác nhân gây dị ứng hoặc các tác nhân khác gây nghẹt mũi. Điều này sẽ giúp bạn ngăn chặn tình trạng ngủ ngáy.

4.2. Thiết bị chống ngáy

Thiết bị này giúp giữ lưỡi hoặc hàm của bạn ở một vị trí ổn định để nó không thể chặn đường thở của bạn khi bạn ngủ. Có hai loại thiết bị chống ngáy ngủ chính:

Thiết bị nâng hàm dưới: Các thiết bị này hoạt động bằng cách giữ hàm dưới về phía trước. Nhiều loại có thể điều chỉnh để bạn có thể tìm thấy sự phù hợp, thoải mái và hiệu quả hơn. 

Thiết bị giữ lưỡi: Những miếng ngậm này giúp giữ lưỡi tại chỗ để nó không trượt ngược về phía cổ họng của bạn. 

Thiết bị chống ngáy khi ngủ
Thiết bị chống ngáy khi ngủ

4.3. Bài tập miệng

Các cơ xung quanh đường thở bị chùng lại khiến người ta dễ ngủ ngáy hơn. Các bài tập tăng cường miệng, lưỡi và cổ họng có thể chống lại điều này, từ đó làm giảm ngáy ngủ. Các bài tập chống ngáy đã cho thấy hầu hết hiệu quả ở những người mắc chứng ngáy nhẹ và thực hiện các bài tập này hàng ngày trong khoảng thời gian hai hoặc ba tháng.

4.4. Thở máy

Máy thở áp lực dương liên tục (CPAP) là một trong những phương pháp điều trị phổ biến nhất đối với chứng ngưng thở khi ngủ ở người lớn. Họ bơm không khí qua ống mềm và mặt nạ và vào đường thở, ngăn không cho nó bị tắc nghẽn. Máy Bi-PAP tương tự nhưng có mức áp suất khác nhau để hít vào và thở ra. Máy APAP là máy “thông minh” có thể thay đổi áp suất tự động khi cần thiết. 

Máy CPAP, BiPAP và APAP thường có hiệu quả trong việc giải quyết chứng ngưng thở khi ngủ và chứng ngáy ngủ liên quan. Bạn cần có đơn thuốc để mua các thiết bị này và chúng phải được hiệu chỉnh để phù hợp với nhịp thở của bạn. Vì lý do đó, điều quan trọng là làm việc với kỹ thuật viên để biết cách sử dụng các loại máy này. 

Lúc đầu đeo mặt nạ PAP có thể không thoải mái, nhưng hầu hết mọi người đều quen và thấy rằng việc sử dụng thiết bị này giúp giảm đáng kể chứng ngáy và cải thiện giấc ngủ. 

CPAP được dùng ở những người ngáy do ngưng thở khi ngủ
CPAP được dùng ở những người ngáy do ngưng thở khi ngủ

4.5. Phẫu thuật

Ở người lớn, phẫu thuật hiếm khi là phương pháp điều trị đầu tiên cho chứng ngáy ngủ hoặc ngưng thở khi ngủ, nhưng nó có thể là một lựa chọn nếu các phương pháp tiếp cận khác không hiệu quả. 

Một loại phẫu thuật, được gọi là phẫu thuật uvulopalatopharyngoplasty (Phẫu thuật loại bỏ/ tái tạo mô trong cổ họng), mở rộng đường thở bằng cách loại bỏ các mô lân cận. Phẫu thuật cũng có thể giải quyết polyp mũi, lệch vách ngăn hoặc các tắc nghẽn khác của đường mũi. 

Phẫu thuật loại bỏ mô trong cổ họng
Phẫu thuật loại bỏ mô trong cổ họng

5. Kết luận

Ngáy ngủ thường không phải là một tình trạng nguy hiểm và xảy ra phổ biến ở nhiều người. Tuy nhiên, chúng ta không nên chủ quan vì trong một số trường hợp đây có thể là dấu hiệu của một số bệnh nguy hiểm khác. Khi có triệu chứng ngáy ngủ xảy ra thường xuyên và gây ảnh hưởng đến giấc ngủ, bạn nên đến gặp bác sĩ để được tư vấn và điều trị đúng cách.

Xem thêm bài viết liên quan

Khó ngủ ở thanh niên: Nguyên nhân và cách điều trị

Các cách giúp dễ ngủ, ngủ ngon và sâu giấc hơn

Mất ngủ kéo dài: Nguyên nhân và cách điều trị

0/5 (0 Reviews)
Tình trạng ngủ ngáy nguyên do đâu và cách chữa hiệu quả

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Chuyển lên trên