Mất ngủ mãn tính: Nguyên nhân và cách điều trị

Các triệu chứng của tình trạng mất ngủ kéo dài ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn

Mất ngủ mãn tính hay còn gọi là mất ngủ kinh niên là một tình trạng bệnh lý khá phổ biến hiện nay với nhiều người trên thế giới. Nó gây nên nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống cũng như hiệu suất làm việc của chúng ta đồng thời tàn phá sức khỏe của chúng ta một cách âm thầm nhưng đầy nguy hiểm. Việc tìm kiếm thông tin về tình trạng mất ngủ mãn tính hay các cách chữa mất ngủ kinh niên được nhiều người đang rất quan tâm và lo ngại cho sức khỏe của bản thân và gia đình họ.

Vì thế, bài viết dưới đây sẽ cung cấp những thông tin hữu ích giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng mất ngủ mãn tính hiện nay cũng như nguyên nhân, các phương pháp điều trị và các biến chứng nguy hiểm mà chứng mất ngủ mãn tính gây nên.

Tỷ lệ người mất ngủ mãn tính ngày càng cao
Tỷ lệ người mất ngủ mãn tính ngày càng cao

1. Mất ngủ mãn tính là gì?

Mất ngủ mãn tính là một dạng khó ngủ kéo dài. Mất ngủ được coi là mãn tính nếu một người khó ngủ hoặc mất ngủ ít nhất ba đêm mỗi tuần trong ba tháng hoặc lâu hơn. Một số người bị chứng mất ngủ mãn tính có tiền sử khó ngủ kéo dài. Không thể có được một giấc ngủ ngon mà họ cần và tình trạng này có thể xảy ra dai dẳng hoặc biến mất và tái phát với các đợt kéo dài hàng tháng. Mất ngủ mãn tính tiềm ẩn rất nhiều nguyên nhân khác nhau mà chúng ta thường không quan tâm đến. 

Giống như chứng mất ngủ cấp tính, mất ngủ mãn tính có thể liên quan đến một số tình trạng căng thẳng về tâm lý, nhưng nó cũng có thể liên quan đến việc ngủ không đều đặn, vệ sinh giấc ngủ kém, gặp ác mộng dai dẳng, rối loạn sức khỏe tâm thần, các vấn đề cơ bản về thể chất hoặc thần kinh, thuốc men, bạn cùng giường và một số rối loạn giấc ngủ khác. Chứng mất ngủ mãn tính hay cấp tính thì có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, mọi đối tượng và có tỷ lệ cao hơn ở phụ nữ.

Có hai dạng mất ngủ mãn tính: mất ngủ nguyên phát và thứ phát. 

  • Chứng mất ngủ nguyên phát không phải do các tình trạng bệnh lý hoặc thuốc khác và các nhà khoa học chưa hiểu rõ. Chụp MRI chuyên dụng đang được sử dụng để nghiên cứu cho tình trạng mất ngủ nguyên phát. Chứng mất ngủ nguyên phát có thể liên quan đến sự thay đổi nồng độ của một số chất hóa học trong não bộ và hiện nay vẫn còn đang tiếp tục nghiên cứu. 
  • Mất ngủ thứ phát là do các điều kiện hoặc tình trạng bệnh lý khác gây ra. Có nghĩa là đó là một triệu chứng đi kèm với một số vấn đề về sức khỏe, chẳng hạn như căng thẳng, lo âu về cảm xúc hay chấn thương về mặt tâm lý và các vấn đề sức khỏe; một số mô hình lối sống nhất định; hoặc dùng một số loại thuốc và thuốc điều trị.

2. Triệu chứng của tình trạng mất ngủ mãn tính

Mất ngủ mãn tính có thể gây ra các triệu chứng vào ban đêm và kể cả ban ngày và ảnh hưởng tiêu cực gây cản trở khả năng thực hiện các công việc cuộc sống hàng ngày của bạn. Các triệu chứng của tình trạng này có thể bao gồm:

  • Khó đi vào giấc ngủ hoặc khó ngủ trở lại khi thức giấc giữa đêm. 
  • Thức dậy quá sớm hoặc thức dậy suốt đêm. 
  • Buồn ngủ vào ban ngày hoặc trằn trọc khó chịu.
  • Không cảm thấy được nghỉ ngơi, khỏe khoắn mà lại còn mệt mỏi sau một đêm ngủ.
  • Dễ cáu gắt, tâm trạng thay đổi, chẳng hạn như cảm thấy chán nản.
  • Khó tập trung, hay quên, rối loạn trí nhớ.
  • Giảm năng suất công việc và chất lượng cuộc sống hằng ngày như dễ làm sai việc, dễ lẫn lộn.
Các triệu chứng của tình trạng mất ngủ kéo dài ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn
Các triệu chứng của tình trạng mất ngủ kéo dài ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn

3. Nguyên nhân gây mất ngủ mãn tính

Có nhiều nguyên nhân có thể gây ra chứng mất ngủ mãn tính, nhưng nó thường liên quan đến một tình trạng bệnh lý tiềm ẩn. Bên cạnh đó một số loại thuốc và chất kích thích có thể gây ra chứng mất ngủ mãn tính, cùng với lối sống và tình trạng tuổi tác.

3.1. Tình trạng sức khỏe sinh lý

Chứng mất ngủ mãn tính có thể do một số tình trạng bệnh lý kéo dài, bao gồm:

  • Tình trạng hệ hô hấp, bao gồm:

+ Hen suyễn

+ Bệnh tắc nghẽn phổi mãn tính (COPD)

+ Chứng ngưng thở khi ngủ

  • Suy tim sung huyết
  • Đái tháo đường
  • Trào ngược axit dạ dày thực quản
  • Cường giáp
  • Đau cơ xơ hóa
  • Đau nhức mãn tính
  • Hội chứng chân không yên
  • Thời kỳ mãn kinh
  • Tiểu không tự chủ
  • Áp lực, stress về lẫn đời sống và tinh thần
  • Lo lâu, trầm cảm, rối loạn lưỡng cực
  • Bệnh Parkinson, bệnh Alzheimer

3.2. Các loại thuốc và các chất kích thích

Đối với một số người thì một số loại thuốc hay chất kích thích có thể là nguyên nhân gây ra chứng mất ngủ mãn tính, chúng bao gồm:

  • Rượu bia hay alcohol
  • Thuốc chống trầm cảm
  • Thuốc chẹn thụ thể β – adrenergic hay β – blockers ( thuốc thường được chỉ định trong bệnh lý tăng huyết áp)
  • Caffeine có nhiều trong trà hay cà phê là chất kích thích thần kinh trung ương giúp tỉnh táo nên cũng sẽ gây mất ngủ nếu uống thức uống có chứa caffeine trước khi đi ngủ vài giờ.
  • Các thuốc hóa trị liệu
  • Sử dụng các thuốc trị cảm lạnh, dị ứng có chứa pseudoephedrine.
  • Thuốc lợi tiểu ( thường chỉ định trong tình trạng phù hay tăng huyết áp)
  • Các chất ma túy bất hợp pháp như cocaine hay một số chất kích thích khác.
  • Nicotine là chất hóa học có trong cây thuốc lá gây ung thư phổi và gây nghiện.
  • Các thuốc nhuận tràng kích thích
Một số loại thuốc điều trị bệnh lý có thể gây mất ngủ mà bạn có thể không biết
Một số loại thuốc điều trị bệnh lý có thể gây mất ngủ mà bạn có thể không biết

3.3. Lối sống

Một lối sống không lành mạnh ở thời hiện đại ngày nay cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng mất ngủ kéo dài hay mãn tính.

  • Tăng ca làm việc vào ban đêm hay làm việc nhiều, quá sức thức xuyên đêm.
  • Thường xuyên di chuyển qua nhiều nơi có các múi giờ khác nhau dẫn đến tình trạng jet-lag (xảy ra khi đồng hồ tự nhiên của cơ thể, hoặc nhịp sinh học của bạn bị gián đoạn do di chuyển đến các múi giờ khác nhau hay lệch múi giờ, làm ảnh hưởng đến chuyển hóa năng lượng và trạng thái tỉnh táo của bạn).
  • Ít vận động hay hoạt động thể chất như lười biếng, không tập thể dục thể thao thường xuyên.
  • Thường xuyên ngủ trưa vào ban ngày.
  • Không có một thói quen về việc thức dậy hay đi ngủ, thời gian thức – ngủ luôn thay đổi, không cố định.
  • Không gian phòng ngủ chật hẹp, không thoáng đãng, nhiệt độ cao cũng dẫn đến việc khó ngủ và gây mất ngủ.
Sử dụng thiết bị điện tử, điện thoại quá lâu trước khi ngủ là nguyên nhân mất ngủ phổ biến hiện nay
Sử dụng thiết bị điện tử, điện thoại quá lâu trước khi ngủ là nguyên nhân mất ngủ phổ biến hiện nay

3.4. Do sự lão hóa khi càng lớn tuổi

Mất ngủ ngày càng trở nên phổ biến hơn theo sự tăng dần tuổi tác. Khi tuổi tác của bạn già đi, bạn có thể gặp một số tình trạng:

  • Thay đổi cách ngủ. Khi bạn già đi, bạn sẽ thường khó yên giấc hay ngủ không ngon, vì vậy âm thanh, tiếng ồn hoặc những thay đổi khác thường trong môi trường ngủ sẽ khiến bạn dễ thức giấc hơn. Cùng với tuổi tác, đồng hồ bên trong cơ thể bạn thường xuyên thay đổi, vì vậy bạn sẽ cảm thấy mệt mỏi sớm hơn vào buổi tối và thức dậy sớm hơn vào buổi sáng. Tuy nhiên, đối với những người cao tuổi thì thời gian ngủ cần thiết giống với một người lớn trưởng thành.
  • Thay đổi trong các hoạt động sống. Khả năng hoạt động về thể chất và xã hội của bạn có thể bị hạn chế hơn so với lúc trẻ. Ngoài ra, càng ít vận động, thì càng có xu hướng ngủ nhiều hơn trong ngày, điều này có thể gây khó ngủ hay cản trở giấc ngủ của bạn vào ban đêm.
  • Những thay đổi về sức khỏe. Các cơn đau mãn tính do các tình trạng như viêm khớp hoặc các vấn đề về xương khớp, lưng cũng như trầm cảm hoặc lo âu có thể cản trở giấc ngủ của bạn. Các vấn đề làm tăng nhu cầu đi tiểu thường xuyên vào ban đêm như các vấn đề về tuyến tiền liệt hoặc bàng quang – có thể làm gián đoạn giấc ngủ hoặc gây mất ngủ. Hội chứng ngưng thở khi ngủ và chân không yên cũng càng trở nên phổ biến hơn theo độ tuổi.
  • Người cao tuổi thường sử dụng nhiều thuốc theo toa hơn những người trẻ tuổi, điều này làm tăng nguy cơ mất ngủ liên quan đến thuốc.
Người già lớn tuổi thường hay mắc chứng mất ngủ mãn tính
Người già lớn tuổi thường hay mắc chứng mất ngủ mãn tính

4. Mất ngủ mãn tính có ảnh hưởng gì đến sức khỏe không?

Cơ thể và bộ não của chúng ta cần thời gian ngủ để chúng có thể tự sửa chữa và tái tạo lại năng lượng để hoạt động được tố. Nó cũng rất quan trọng cho việc học và lưu giữ những kỷ niệm, ký ức hay lao động trí óc. Giấc ngủ cũng vô cùng quan trọng đối với sức khỏe của bạn như một chế độ ăn uống lành mạnh, đầy đủ chất dinh dưỡng và hoạt động thể chất, tập thể dục đều đặn thường xuyên. Bất kể lý do mất ngủ của bạn là gì thì tình trạng mất ngủ có thể ảnh hưởng tiêu cực đến cả tinh thần và thể chất của bạn.

Những người bị mất ngủ cho biết chất lượng cuộc sống thấp hơn so với những người đang ngủ ngon và nó có vai trò nào đó trong việc phát triển nên các bệnh mãn tính cho chúng ta. Các biến chứng của tình trạng mất ngủ kéo dài có thể bao gồm:

  • Rối loạn sức khỏe tâm thần, chẳng hạn như trầm cảm, rối loạn lo âu hoặc lạm dụng chất kích thích. 
  • Tăng nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của các bệnh hoặc tình trạng lâu dài, chẳng hạn như huyết áp cao và bệnh tim mạch, béo phì, …
  • Tăng nguy cơ đột quỵ dẫn đến các biến chứng nặng nề và nguy hiểm đến tính mạng.
  • Nguy cơ cao hơn bị ngã, nếu bạn là phụ nữ lớn tuổi. 
  • Lo lắng, cáu gắt, dễ thay đổi cảm xúc, … 
  • Hiệu suất học tập và lao động trí óc bị giảm sút, mất tập trung, mau quên, …
  • Thời gian phản ứng chậm với các tình huống khi lái xe và nguy cơ dễ gây tai nạn hơn.
  • Hàng rào miễn dịch suy yếu, dễ mắc các bệnh lý hay nhiễm trùng.
  • Giảm khả năng, sự ham muốn tình dục.
Chứng mất ngủ mãn tính có thể gây ra những hệ lụy khôn lường đến sức khỏe
Chứng mất ngủ mãn tính có thể gây ra những hệ lụy khôn lường đến sức khỏe

5. Cách điều trị tình trạng mất ngủ mãn tính

Điều trị tình trạng mất ngủ mãn tính sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân gây mất ngủ của bạn và có thể bao gồm các nhóm thuốc hoặc các liệu pháp để giải quyết vấn đề cơ bản. Cùng với việc điều trị bất kỳ tình trạng hiện có nào, bác sĩ có thể đề nghị một hoặc kết hợp các lựa chọn điều trị cho chứng mất ngủ mãn tính.

5.1. Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT)

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng liệu pháp nhận thức hành vi có hiệu quả và hiệu quả hơn thuốc ngủ trong việc điều trị chứng mất ngủ mãn tính ở người bệnh. Vì nó có liên quan đến việc giáo dục hỗ trợ về giấc ngủ và thói quen ngủ giúp bạn có một giấc ngủ ngon hơn , đồng thời dạy bạn thay đổi những niềm tin và hành vi ảnh hưởng đến khả năng ngủ của bạn. Một số chiến lược của liệu pháp này là việc tập trung đặc biệt vào chứng mất ngủ, được gọi là CBT-I.

5.2. Kỹ thuật nhận thức

Người bệnh nên viết nhật ký hàng ngày để viết ra những lo lắng và băn khoăn của bản thân trước khi đi ngủ, đó là cách có thể giúp một người không chủ động giải quyết các vấn đề này trong khi cố gắng ngủ.

5.3. Kiểm soát sự kích thích

Điều này sẽ kéo theo những thay đổi trong hành vi khiến tâm trí của bạn phải chống chọi lại với giấc ngủ. Thiết lập thói quen thời gian và chu kì ngủ – thức là một phần quan trọng của chiến lược này. 

5.4. Hạn chế ngủ

Liệu pháp này liên quan đến việc hạn chế thời gian bạn ở trên giường, bao gồm cả việc tránh ngủ trưa. Mục đích là tước đi giấc ngủ của bạn để bạn cảm thấy mệt mỏi khi đi ngủ. Thời gian ở trên giường của bạn sẽ được tăng dần khi giấc ngủ sinh lý của bạn được cải thiện.

5.5. Kỹ thuật thư giãn

Các bài tập hít thở, yoga, ngồi thiền có sự hướng dẫn từ huấn luyện viên và các kỹ thuật khác được sử dụng để giảm sự căng cơ, kiểm soát nhịp thở và nhịp tim giúp cơ thể bạn được thư giãn.

5.6. Ý định nghịch lý

Chiến lược này liên quan đến việc tập trung vào việc tỉnh táo ở trên giường thay vì chờ đợi, nằm trằn trọc để đi vào giấc ngủ. Nó giúp giảm lo lắng và lo lắng về việc có thể đi vào giấc ngủ. Nó hiệu quả nhất trong việc điều trị chứng mất ngủ mãn tính.

5.7. Sử dụng thuốc

  • Một số loại thuốc kê đơn và thuốc hỗ trợ giấc ngủ không kê đơn (OTC) có thể giúp bạn dễ ngủ hoặc cải thiện giấc ngủ của bạn. Mặc dù các thuốc này đem lại hiệu quả nhưng các chuyên gia bác sĩ thường không khuyến khích sử dụng các loại thuốc ngủ lâu dài vì các tác dụng phụ mà chúng đem lại, có thể bao gồm buồn ngủ vào ban ngày, hay quên, mộng du, các vấn đề về thăng bằng và ngã. Sử dụng các loại thuốc ngủ thời gian dài cũng hình thành thói quen lạm dụng thuốc ở bệnh nhân. Một số loại thuốc kê đơn được chấp thuận để điều trị chứng mất ngủ bao gồm: Zolpidem, Eszopiclone, Zaleplon, Doxepin, Ramelteon, Suvorexant, Temazepam, …
  • Các thuốc giúp hỗ trợ giấc ngủ không cần kê đơn, bao gồm: Diphenhydramine (Benadryl), Doxylamine succinate, trà hoa cúc rễ nữ lang, melatonin, …
Việc thăm khám và trao đổi với bác sĩ về tình trạng mất ngủ kéo dài là vô cùng quan trọng
Việc thăm khám và trao đổi với bác sĩ về tình trạng mất ngủ kéo dài là vô cùng quan trọng

Hãy luôn nói chuyện và trao đổi với bác sĩ của bạn trước khi dùng các thuốc hỗ trợ giấc ngủ OTC, bao gồm các biện pháp tự nhiên, chẳng hạn như melatonin và rễ cây nữ lang. Cũng giống như thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và thuốc hỗ trợ giấc ngủ tự nhiên có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn và ảnh hưởng đến các loại thuốc khác.

6. Cách phòng ngừa tình trạng mất ngủ mãn tính

Có một số cách bạn có thể áp dụng và làm tại nhà để điều trị hoặc ngăn ngừa tình trạng mất ngủ mãn tính. Một trong những biện pháp quan trọng là thay đổi thói quen và vệ sinh tốt giấc ngủ. Điều này đòi hỏi những thay đổi trong các kiểu hành vi để giúp cải thiện khả năng đi vào giấc ngủ và duy trì giấc ngủ của bạn.

Một số cách sau đây sẽ giúp bạn phòng ngừa và khắc phục tình trạng mất ngủ mãn tính.

  • Tránh sử dụng thức uống có chứa caffeine như trà, cà phê,… , đặc biệt là vào cuối ngày. 
  • Tránh sử dụng rượu bia và hút thuốc lá trước khi đi ngủ.
  • Tham gia hoạt động thể chất, tập thể dục thường xuyên để cải thiện sức khỏe và giấc ngủ sinh lý.
  • Không nên ngủ trưa quá nhiều trong ngày. Không ăn nhiều bữa vào buổi tối hay ăn quá no trước khi đi ngủ. 
  • Đi ngủ và thức dậy vào cùng một giờ mỗi ngày, kể cả vào những ngày nghỉ. 
  • Tránh sử dụng máy tính, điện thoại thông minh, TV hoặc các thiết bị công nghệ khác một giờ trước khi đi ngủ. 
  • Giữ phòng ngủ của bạn tối hoặc sử dụng mặt nạ ngủ. 
  • Giữ cho phòng ngủ của bạn một nhiệt độ thoải mái, không gian mát mẻ, thoáng đãng.
  • Đảm bảo bề mặt ngủ hay chăn, ga, gối của bạn thoải mái và mềm mại.
Áp dụng thay đổi lối sống khoa học sẽ cải thiện tình trạng mất ngủ mãn tính
Áp dụng thay đổi lối sống khoa học sẽ cải thiện tình trạng mất ngủ mãn tính

Tình trạng mất ngủ mãn tính hiện nay có thể được điều trị đạt hiệu quả bằng cách sử dụng kết hợp các liệu pháp về hành vi và thực hiện một số thay đổi thói quen trong lối sống để giúp cải thiện giấc ngủ của bạn. Nếu bạn khó ngủ hay gặp các triệu chứng kể trên và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và công việc của bạn, hãy đi thăm khám và trao đổi với bác sĩ về vấn đề đang mắc phải.

7. Kết luận

Tình trạng mất ngủ mãn tính nếu bạn mắc phải sẽ được cải thiện và điều trị kịp thời đem lại hiệu quả cao nếu hiểu rõ những thông tin hữu ích về chứng mất ngủ này. Qua đó, cải thiện được chất lượng cuộc sống, năng suất công việc cũng như sức khỏe cho bạn và người thân trong gia đình bằng những mẹo thay đổi thói quen, lối sống cũng như bằng thuốc dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia bác sĩ. Hy vọng, bài viết trên sẽ giúp bạn hiểu hơn về chứng mất ngủ mãn tính và có sự nhận định phù hợp để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.

Xem thêm các bài viết liên quan

Khó ngủ ở thanh niên: Nguyên nhân và cách điều trị

Nguyên nhân gây mất ngủ và cách khắc phục không cần dùng thuốc

Top 5 loại thuốc ngủ thảo dược tốt nhất hiện nay

 

0/5 (0 Reviews)
Mất ngủ mãn tính: Nguyên nhân và cách điều trị

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Chuyển lên trên