Đau đầu, nhức đầu: Nguyên nhân, cách điều trị và ngăn ngừa

Nguyên nhân gây nên tình trạng đau đầu và cách điều trị

Đau đầu là tình trạng không quá xa lạ đối với mỗi chúng ta. Trên thực tế có rất nhiều người phải đối diện với cơn đau đầu hằng ngày khiến cho khả năng tập trung và năng suất làm việc bị suy giảm. Vậy có bao giờ bạn tự hỏi điều gì gây nên cơn đau đầu chưa? Đa số chúng ta thường không quan tâm nhiều đến việc nhức đầu có thể gây hại như thế nào vì đơn giản cơn đau đầu thường sẽ khỏi nếu bạn nghỉ ngơi. Tuy nhiên nếu tình trạng đau nhức đầu kéo dài có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng khó chữa lành. Trong bài viết này chúng ta sẽ cùng tìm hiểu nguyên nhân do đâu chúng ta hay bị đau đầu và cách phòng ngừa tình trạng này.

I. Tổng quan về tình trạng đau đầu

Đau đầu có thể xảy ra tại một vị trí hay nhiều vị trí khác nhau. Dựa vào vị trí và mức độ đau có thể giúp bác sĩ chuẩn đoán nguyên nhân ra đưa ra hướng điều trị phù hợp. Dựa vào nguyên nhân gây ra đau đầu, có thể đau đầu thành 2 nhóm:

  • Đau đầu nguyên phát: các cơn đau đầu xảy ra do có những biến đổi trong cấu trúc hay chức năng tại vùng đầu và cổ như: tai biến mạch máu não, mạch máu cổ gáy, dây thần kinh, các tế bào thần kinh não,…
  • Đau đầu thứ phát: đau đầu là triệu chứng gây ra bởi một bệnh lý, hoặc do một sự thay đổi về mặt sinh lý dẫn đến đau đầu. Các nguyên nhân có thể kể ra như: nhiễm trùng, nhiễm siêu vi, suy giáp, tắc mạch máu não, thiếu máu,…

II. Nguyên nhân gây nên tình trạng đau đầu, nhức đầu

Điều trị đau đầu chủ yếu là điều trị triệu chứng, do phần lớn các nguyên nhân gây nên đau đầu là rất khó để phòng tránh và thay đổi. Một số nguyên nhân phổ biến nhất có thể kể ra như:

1. Stress, căng thẳng kéo dài

Do tính chất áp lực của công việc trong cuộc sống hiện tại mà đây được xem là nguyên nhân gây đau đầu phổ biến nhất. Đau đầu loại này nguyên nhân chủ yếu là do lối sống, tính chất công việc, môi trường học tập hay các mối quan hệ làm ảnh hưởng xấu đến tâm lý và dẫn đến stress. 5 đặc điểm của đau đầu do stress bao gồm:

  • Đau đầu ở vùng thái dương, có thể lan ra sau đầu và sau gáy.
  • Mức độ đau có thể kéo dài từ nhẹ đến vừa.
  • Đau nặng đầu như có cảm giác giống như có gì bó buộc vào đầu.
  • Cơn đau đầu tăng lên khi tập trung suy nghĩ, không tăng nhiều khi vận động nhẹ.
  • Cơn đau kéo dài thường từ 30 phút đến vài ngày, giảm nhẹ khi nghỉ ngơi.
Stress căng thẳng dẫn đến tình trạng đau đầu, nhức đầu
Stress căng thẳng dẫn đến tình trạng đau đầu, nhức đầu

2. Đau đầu khi cai nghiện cà phê

Hoạt chất chính mang lại sự tỉnh táo và hương vị gây nghiện cho loại nước uống này có tên là caffein với hàm lượng khoảng 1-5%. Thông thường một tách cà phê chứa khoảng 80-100 mg caffein. Khi bạn sử dụng nhiều caffein, các mạch máu trong não có xu hướng co lại và làm giảm lưu lượng máu lưu thông. Đồng thời kích thích tiết ra một số hoạt chất giúp duy trì sự tỉnh táo, tập trung chẳng hạn như glucocorticoid.

Một vài người nghiện cà phê than phiền rằng hễ ngày nào họ không uống cà phê là lập tức họ sẽ bị nhức đầu dữ đội. Nguyên nhân của tình trạng này là do khi bạn ngưng uống cà phê đột ngột, hệ thống mạch máu não đang co sẽ nhanh chóng dãn ra làm tăng mạnh lưu lượng máu lên não. Việc dồn quá nhiều máu lên não trong một thời gian ngắn làm tăng áp lực và có thể gây ra tình trạng đau nhức đầu. Do đó, nếu bạn muốn cai cà phê, hãy uống ít dẫn mỗi ngày một chút để tránh gặp phải các triệu chứng khó chịu như trên.

Việc ngưng sử dụng cà phê đột ngột có thể dẫn đến đau đầu
Việc ngưng sử dụng cà phê đột ngột có thể dẫn đến đau đầu

3. Nhức đầu do viêm xoang

Viêm xoang là một bệnh lý mang tính chất cơ địa và chủ yếu là do di truyền, bệnh thường tái đi tái lại khi người có cơ địa dị ứng tiếp xúc với các tác nhân như khói bụi, phấn hoa, vi sinh vật,… Do đó, rất khó để điều trị dứt điểm căn bệnh này và bệnh nhân viêm xoang cũng thường xuyên phải đối diện với những cơn đau nhức đầu dữ dội.

Xoang là những hốc nằm trong xương sọ được lót bởi niêm mạc đường hô hấp đảm nhiệm chức năng dẫn khí và lưu thông dịch tiết. Khi viêm xoang, các niêm mạc tại hốc xoang mặt phù nề gây bít tắt lưu thông, kích hoạt các phản ứng viêm xảy ra và tăng tình trạng tiết dịch nhầy (nước mũi). Sự ứ đọng các dịch mũi làm tăng áp lực trong các hốc xoang có thể gây nên các cơn đau đầu. Dựa vào vị trí vùng đầu bị đau nhức, có thể xác định vị trí viêm xoang như sau:

  • Viêm xoang trước: gây cảm giác nặng đầu tại vùng trán, má, hốc mắt, thái dương.
  • Viêm xoang sau: cơn đau đầu thường kéo dài nhiều giờ và vị trí đau thường là sau gáy hoặc đỉnh đầu.
Bệnh nhân viêm xoang thường xuyên bị đau đầu
Bệnh nhân viêm xoang thường xuyên bị đau đầu

4. Đau nửa đầu Migraine

Nhiều bệnh nhân thường xuyên gặp các cơn đau đầu xảy ra ở một nữa bên trái hoặc bên phải vùng dầu. Đây là dấu hiệu của bệnh lý đau nửa đầu Migraine. Có rất nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến bệnh lý này, một vài nguyên nhân thường gặp là do: rối loạn hoạt động dây thần kinh não hay mạch máu não ở một bên đầu, phóng thích quá nhiều chất dẫn truyền thần kinh được gọi là serotonin, do di truyền, do thay đổi nội tiết tố,…Đau đầu loại này thường có các đặc điểm điển hình sau:

  • Đau nhói một bên đầu, đau nói lên theo từng nhịp mạch đập.
  • Thường kèm buồn nôn, nôn ói.
  • Cảm giác khó chịu với ánh sáng và tiếng ồn.
  • Rối loạn thị giác như ảo giác ruồi bay.
  • Kéo dài từ vài giờ đến vài ngày.
Đau nữa đầu Migraine là triệu chứng đau đầu rất phổ biến
Đau nửa đầu Migraine là triệu chứng đau đầu rất phổ biến

5. Do ăn đồ lạnh

Nhiều người sau khi nhai một viên nước đá hay khi ăn kem sẽ cảm thấy đau đầu. Nguyên nhân là cảm giác lạnh sẽ kích thích các thụ thể cảm giác tại vòm miệng hay chân răng, từ đây truyền tín hiệu lên não bộ và gây thay đổi hoạt động đột ngột các mạch máu não. Cơn đau đầu dạng này thường xảy ra ở vùng thái dương, một số trường hợp sẽ có kèm buồn nôn, nôn ói nhưng rất hiếm. Thời gian đau nhức đầu không lâu, khoảng 5 – 10 phút cơn đau đầu sẽ tự động biến mất. Các triệu chứng trên sẽ nghiêm trọng hơn nếu bạn có sẵn bệnh lý nền đau nửa đầu Migraine. Nếu gặp phải trường hợp này, lời khuyên tốt nhất là nên ngừng việc ăn trong 1-2 phút cho đến khi cơn đau đầu ngưng hẵn rồi mới tiếp tục.

6. Đau đầu quanh hốc mắt

Là bệnh lý liên quan đến rối loạn hoạt động dây thần kinh sọ có liên quan đến mắt (dây thần kinh thứ III, IV và VI) dẫn đến nhức đầu. Có rất nhiều giả thuyết được đặc ra để giải thích cho tình trạng trên nhưng cho đến nay vẫn chưa có nguyên nhân cụ thể nào được khẳng định. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng thuốc lá và rượu bia là yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến rối loạn trên. Đau đầu loại này có các triệu chứng tương tự như chứng đau nửa đầu Migraine.

Tình trạng đau đầu quanh hốc mắt dễ nhầm lẫn với Migraine
Tình trạng đau đầu quanh hốc mắt dễ nhầm lẫn với Migraine

7. Đau đầu do thiếu oxy lên não

Thiếu oxy lên não là tình trạng lượng oxy mà máu cung cấp không đáp ứng được nhu cầu hoạt động cho não bộ. Có 3 nguyên nhân chính dẫn đến thiếu oxy lên não:

Tắc nghẽn mạch máu lên não: khi đường lưu chuyển bị tắc nghẽn, dòng máu được bơm từ tim lên não sẽ không thể chảy được. Trường hợp này thường gặp là khi có sự xuất hiện của cục máu đông trong lòng mạch, các mảng xơ vữa động mạch gây tắc nghẽn hoặc có các bệnh lý đốt sống chẳng hạn như thoát vị đĩa đệm tại đốt sống cổ, khi này phần đĩa đệm sẽ phù ra và chèn ép các mạch máu đi lên não.

Sức bơm máu lên não yếu: Bình thường máu sẽ được bơm từ tâm thất trái theo động mạch cảnh lên não. Khi có bệnh lý làm suy giảm sức co bóp cơ tim, lực co bóp bị suy giảm làm lượng máu được đẩy đi cũng ít hơn, dẫn đến lượng oxy cung cấp cho não bộ không đủ đáp ứng cho các hoạt động của cơ quan này. Tình trạng này gặp trong các bệnh lý như: hạ huyết áp, suy tim tâm thu, rối loạn nhịp tim,…

Thiếu máu: có thể do mất máu khi gặp chấn thương, tai nạn hay khi cơ thể không tạo đủ hồng cầu để vận chuyển oxy do không cung cấp đủ các chất dinh dưỡng như vitamin B9, B12, sắt,…

Khi não bộ thiếu oxy có thể dẫn đến các rối loạn hoạt động và có thể gây ra đau đầu. Trong trường hợp này nếu không xử lí kịp thời có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như rối loạn tiền đình, mất trí nhớ, đột quỵ,…

8. Đau đầu do mất ngủ

Vào năm 2011, các nhà nghiên cứu từ Đại học Bang Missouri, Hoa Kỳ đã công bố một nghiên cứu cho thấy rằng việc thiếu ngủ làm tăng việc tạo ra một số protein làm “giảm ngưỡng chịu đau” của cơ thể. Do đó, các cơn đau đầu mất ngủ sẽ dễ xảy ra với mức độ nặng hơn những người ngủ đủ giấc. Tình trạng tương tự cũng xảy ra đối với những người sống trong môi trường nhiều tiếng ồn, dễ bị đánh thức khi ngủ.

9. Khối u não

Khi trong não có cấu trúc lạ xuất hiện làm tăng áp lực bên trong sọ não, điều này khiến sự chèn ép các mạch máu não diễn ra gây nên các cơn đau đầu dữ dội. Khoảng 50% người bệnh có khối u não thường xuyên bị đau đầu không rõ nguyên nhân. Cơn đau đầu loại này thường trở nặng hơn về đêm đến sáng, dẫn đến tình trạng mất ngủ, rối loạn giấc ngủ do đó mức độ đau đầu ngày càng nặng hơn.

10. Nhiễm trùng

Khi có vi sinh vật tấn công vào cơ thể, hệ miễn dịch sẽ hoạt động và tiết ra các yếu tố làm ức chế hoạt động của vi sinh vật. Trong đó có các chất gây sốt tự nhiên giúp thay đổi trương lực mạch máu và tăng thân nhiệt. Khi trương lực mạch máu não thay đổi có thể gây ra một số triệu chứng như lừ đừ, đau đầu, nóng trán,…Nếu các triệu chứng trên kéo dài không khỏi, hãy đến bác sĩ chuyên khoa gần nhất để chẩn đoán và xử lí để tránh những biến chứng nguy hiểm.

III. Triệu chứng của tình trạng đau đầu

Các triệu chứng của tình trạng đau đầu phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra nó. Thường đau đầu sẽ có các dạng:

  • Đau căng cả đầu: đầu cảm thấy nặng như vật gì đó đè lên.
  • Đau nửa đầu: nhói từng cơn ở vùng thái dương theo nhịp mạch đập ở một bên đầu, đi kèm đau đầu chóng mặt buồn nôn, nôn ói.
  • Đau từng cơn: đau nhức nhối xung quanh hốc mắt, kéo dài từng cơn nặng dần trong 15 phút kèm các triệu chứng sưng mắt, chảy nước mắt, đỏ và nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi,…

Mức độ đau đầu nhẹ hay nặng, thời gian kéo dài cơn đau tùy thuộc vào mức độ và nguyên nhân gây ra bệnh.

IV. Đối tượng nguy cơ bị đau đầu

Dưới đây là một số đối tượng có nguy cơ cao bị đau đầu:

  • Nhân viên văn phòng, sinh viên, học sinh: Đây là nhóm đối tượng thường xuyên đối diện với áp lực từ học tập, công việc và các mối quan hệ.
  • Người lớn tuổi: tỉ lệ mắc các bệnh rối loạn giấc ngủ tăng dần theo độ tuổi. Người già thường khó ngủ, ngủ ít hoặc dễ bị giật mình thức giấc dẫn đến hay đau đầu.
  • Phụ nữ có thai: việc có thêm một đứa trẻ trong cơ thể khiến cho lượng máu người mẹ không đủ cung cấp dinh dưỡng nếu như chế độ ăn không hợp lý, dễ dẫn đến các tình trạng thiếu oxy lên não, thiếu máu não, đau đầu, nôn ói,…
  • Người béo phì: béo phì làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch và đốt sống cổ. Đây được xem là 2 bệnh lý chính có thể dẫn đến tắc nghẽn mạch máu não, dẫn đến thiếu oxy lên não gây ra tình trạng đau, nhức đầu.
  • Người nghiện cà phê, thuốc lá, rượu bia và các chất kích thích khác,…
  • Người có cơ địa viêm xoang, viêm mũi dị ứng.
  • Người có chế độ ăn thiếu dinh dưỡng, bệnh nhân suy dinh dưỡng.
  • Người lười vận động.
  • Bệnh nhân có các bệnh lý tim mạch như: hạ huyết áp, suy tim, loạn nhịp tim,…
  • Người có tiền sử gia đình có người mắc các bệnh lý mạch máu não.

V. Cách ngăn ngừa tình trạng đau đầu

Đau đầu phần lớn là do thói quen sinh hoạt và làm việc gây ra, do đó để phòng ngừa tình trạng đau đầu nên thực hiện những cách sau:

Uống nhiều nước: như đã biết nhu cầu oxy của não là rất lớn mà nguồn cung cấp oxy chính cho cơ thể là hô hấp và nước uống. Nên uống từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày.

Thường xuyên tập luyện thể thao: giúp phòng ngừa các tình trạng có thể gây đau đầu như: các bệnh lý tim mach, các bệnh lý đốt sống, béo phì,…

Chế độ ăn uống hợp lý: cung cấp bổ sung các chất cần thiết cho sự tạo máu giúp phòng ngừa nguy cơ thiếu máu não. Các hoạt chất cần bổ sung như: omega-3, vitamin B12, B6, sắt,…

Luyện tập yoga: Yoga là bộ môn mang lại rất nhiều những lợi ích cho con người về cả mặt sức khỏe và tinh thần được đông đảo người trên thế giới tin tưởng và luyện tập hằng ngày. Nhiều lợi ích mà yoga mang lại có thể kể ra như: giúp đẹp da, cải thiện sự dẻo dai của cơ thể, ngăn ngừa bệnh xương khớp, giúp ăn ngon, ngủ ngon và giảm căng thẳng hiệu quả. Hiện có rất nhiều khóa học yoga cũng như rất nhiều bài tập có thể giúp giảm thiểu stress mà bạn có thể tham khảo tại các nơi huấn luyện hoặc các video hướng dẫn cụ thể.

Luyện tập hít thở sâu khi gặp stress: khi bạn kéo căng lồng ngực thì các thụ thể cảm giác tại đây sẽ truyền tín hiệu lên hệ thần kinh phó giao cảm. Đây là nhóm thần kinh có tác dụng đối kháng lại các hoạt động khi bạn bị stress, từ đây giúp cơ thể bạn nhanh chóng phục hồi lại trạng thái ổn định, giảm thiểu nguy cơ dẫn đến đau đầu.

Ngủ nghỉ đủ từ 7-8 tiếng mỗi ngày, nên ngủ và thức cùng một thời điểm giống nhau giữa các ngày để cân bằng đồng hồ sinh học của cơ thể.

Hạn chế ăn nhiều thức ăn lạnh, thức ăn chiên xào sẵn, nhiều mỡ động vật. Và Hạn chế sử dụng các chất kích thích như cà phê, rượu bia, thuốc lá.

VI. Kết luận

Đau đầu là tình trạng mà ai cũng từng trải qua trong đời, tuy nhiên không phải ai cũng biết cách phòng ngừa hiệu quả tình trạng này. Hy vọng bài viết này giúp bạn hiểu rõ hơn về các loại đau đầu cùng như cách phòng ngừa đau đầu an toàn, hiệu quả.

Xem thêm bài viết liên quan:

Các phương pháp bấm huyệt trị đau đầu an toàn, hiệu quả

0/5 (0 Reviews)
Đau đầu, nhức đầu: Nguyên nhân, cách điều trị và ngăn ngừa

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Chuyển lên trên