Bệnh teo não ở người lớn tuổi: Nguyên nhân và cách phòng ngừa

Bệnh teo não ở người lớn tuổi có nguy hiểm không?

Bạn có bao giờ tự hỏi rằng vì sao người già lại thường hay quên, lú lẩn hay luôn thích nói những điều khó hiểu. Đó chính là vì ở người lớn tuổi, hoạt động về thần kinh của họ không còn được bình thường như lúc trước. Và đây là tình trạng rất phổ biến và được giới chuyên gia đặt cho một cái tên khá đang sợ đó là “teo não”. Vậy thật sự căn bệnh này là gì, trong bài viết này chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa tình trạng nguy hiểm này.

I. Bệnh teo não ở người già là gì?

Nói một cách dễ hiểu, teo não là sự mất tế bào nhu mô não. Đây là nơi chính vận hành các chức năng như tư duy, ghi nhớ, điều khiển, xử lí thông tin của cơ thể. Sự mất này được cho là do sự thoái hóa các tế bào thần kinh theo tuổi tác. Tùy vào vị trí não bị teo mà các chức năng bị suy giảm cũng khác nhau. Teo não được cho là nguyên nhân của phần lớn các bệnh gặp ở tuổi già và người lớn tuổi như Parkinson, Alzheimer,… Đây được xem là một trong những tình trạng nghiêm trọng và rất khó phục hồi hoàn toàn.

Dựa vào sự suy giảm chức năng do teo não, có thể phân loại teo não thành 2 dạng:

  • Teo não điểm: sự thoái hóa tế bào xảy ra ở một vùng, chức năng vùng đó bị suy giảm nhưng không ảnh hưởng đến các vị trí còn lại của bộ não. Các chức năng có thể bị suy giảm trong trường hợp này có thể là: trí nhớ, cảm giác, thính giác, thị giác,…
  • Teo não tổng thể: có sự suy giảm chức năng của toàn não bộ. Điều này làm rối lượng hầu hết các quá trình sinh lý trong cơ thể.
Hình ảnh minh họa vùng não bị teo
Hình ảnh minh họa vùng não bị teo

II. Nguyên nhân gây bệnh teo não ở người lớn tuổi

1. Chấn thương

Các tế bào não có thể bị tổn thương và chết đi khi có tổn thương do tai nạn giao thông, tai nạn nghề nghiệp, đặc biệt là người lớn tuổi khả năng tái tạo và phục hồi các tế bào hư tổn kém, tổn thương này có thể là một vết sẹo vĩnh viễn không bao giờ hồi phục. Cho nên, nếu có bất kỳ va đập nào xảy ra ở vùng đầu, nhanh chóng đến bác sĩ chuyên khoa gần nhất để chuẩn đoán và xử lý nhanh nhất có thể, để có cơ hội tái tạo lại những tế bào tổn thương.

2. Nhiễm trùng

Một số bệnh lý nhiễm trùng có thể dẫn đến teo não như:

AIDS: là hội chứng suy giảm miễn dịch do HIV gây ra, thường gặp ở những người nghiện ma túy. Tuy không ảnh hưởng trực tiếp tấn công các tế bào thần kinh, nhưng HIV có thể tiết ra các chất làm giảm sự liên kết của các tế bào thần kinh. Ngoài ra, bệnh nhân mắc AIDS có một hệ thống miễn dịch vô cùng yếu ớt, điều này có thể dẫn đến nhiều loại vi sinh vật gây hại cho não có thể tấn công, thường gặp nhất là viêm não do Toxoplasma.

Viêm não: có thể là nguyên nhân gây tổn hại các tế bào thần kinh và dẫn đến biến chứng teo não, người già là đối tượng mắc viêm não khá phổ biến do hệ thống miễn dịch của người lớn tuổi thường yếu và vi sinh vật dễ dàng tấn công hơn. Nhiều loại vi sinh vật có thể gây teo não do tấn công trực tiếp hệ thần kinh như: virus HSV, Zika, West Nile,…

Nhiễm Treponema pallidum não: Hay còn gọi vi khuẩn giang mai thường lây truyền qua đường tình dục. Tuy nhiên nếu không được điều trị tích cực, vi khuẩn xâm nhập vào máu và gây hại đến não bộ đến não bộ gây tổn thương não và lớp vỏ bảo vệ của não.

3. Thiếu vitamin B12

Theo các nghiên cứu tại Anh, người có chế độ dinh dưỡng thiếu hụt Vitamin B12 có nguy cơ cao mắc bệnh teo não hơn người bình thường. Lượng vitamin B12 càng thấp thì có nghĩa là thể tích não càng giảm. Theo nghiên cứu này, người có mức vitamin B12 thấp nhất có thể tích não giảm tới 1/6 so với người có mức vitamin B12 cao nhất.

4. Các bệnh lý khác có thể gây teo não ở người lớn tuổi

Bệnh Huntington: là một tình trạng di truyền làm tổn thương các tế bào thần kinh dẫn đến mất dần các tế bào não và teo não. Nó thường bắt đầu vào tuổi trung niên. Bệnh sẽ diễn biến nặng dần theo tuổi tác và rất khó để điều trị. Đây là nguyên nhân gây nên các tình trạng trầm cảm, động kinh hay lú lẫn ở người.

Bệnh đa xơ cứng: bệnh thường gặp ở phụ nữ hơn nam giới. Đây là một bệnh lý bệnh tự miễn, có nghĩa là hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công chính các tế bào của cơ thể, và mục tiêu tấn công trong trường hợp này là lớp phủ bảo vệ xung quanh các tế bào thần kinh làm cho các tế bào thần kinh bị hư hỏng, mất dần và gây teo não.

Bệnh Alzheimer: hiện nay cơ chế của bệnh vẫn chưa được làm sáng tỏ, tuy nhiên theo dõi chức năng não của bệnh nhân Alzheimer trên lâm sàng nhận thấy các tế bào não có dấu hiệu bị tổn thương dần dần và mất khả năng truyền tín hiệu cho nhau. Bệnh thường gặp ở bệnh nhân trên 60 tuổi và là nguyên nhân phổ biến nhất của tình trạng suy giảm trí nhớ ở người lớn tuổi.

5. Sử dụng chất kích thích

Thuốc lá, rượu bia,… có tác động kích thích thần kinh giúp hưng phấn hay tỉnh táo nếu dùng với lượng ít. Tuy nhiên, khi làm dụng hay nghiện, đáp ứng của cơ thể sẽ ngược lại, thay vì kích thích thì các chất hóa học trong những thứ này sẽ ức chế hoạt động và phá hủy dần các tế bào não dẫn đến suy giảm trí nhớ, trầm cảm, lo âu. Mặt khác, khi sử dụng các chất kích thích còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch, dẫn đến tình trạng thiếu máu não, đột quỵ, xuất huyết não và có thể dẫn đến tử vong.

Lạm dụng rượu bia và thuốc lá có thể gây teo não ở người lớn tuổi
Lạm dụng rượu bia và thuốc lá có thể gây teo não ở người lớn tuổi

6. Thiếu máu não

Khi não bộ thiếu máu cung cấp do bất kỳ nguyên nhân nào, các tế bào dần mất khả năng hoạt động và chết đi. Và nếu thiếu máu não kéo dài có thể dẫn đến tử vong do đột quỵ. Thông thường các nguyên nhân có thể dẫn đến thiếu máu não có thể kể ra như: huyết khối động mạch, bệnh lý thiếu máu, rối loạn chức năng mạch máu não, hạ huyết áp, suy tim tâm thu,…Trong trường hợp này, bệnh nhân phải tích cực điều trị làm tăng tuần hoàn máu não để tránh những biến chứng nghiêm trọng.

7. Rối loạn giấc ngủ

Người lớn tuổi thường gặp các vấn đề về giấc ngủ, họ khó đi vào giấc ngủ sâu và dễ dàng bị đánh thức. Việc kéo dài tình trạng này làm cho bộ não không có đủ thời gian để nghỉ ngơi và tái tạo. Lâu dần sẽ gây tổn thương các tế bào thần kinh và gây teo não. Do đó người lớn tuổi cần chăm sóc giấc ngủ một cách hợp lý, ăn uống đủ chất dinh dưỡng, tránh sử dụng chất kích thích hay vận động trước khi ngủ để có một giấc ngủ ngon và một bộ não khỏe mạnh.

Người lớn tuổi nên chăm sóc giấc ngủ của mình để có bộ não khỏe mạnh
Người lớn tuổi nên chăm sóc giấc ngủ của mình để có bộ não khỏe mạnh

8. Lười vận động

Việc lười vận động có thể dẫn đến nguy cơ thiếu máu não do làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như: béo phì, các bệnh lý tim mạch, các bệnh lý đốt sống cổ,… Đây là các yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến bệnh teo não ở người lớn tuổi.

III. Triệu chứng của bệnh teo não ở người già

Suy giảm trí nhớ: đây là dâu hiệu thường gặp nhất của bệnh teo não. Bệnh nhân thường hay quên các việc làm vừa mới làm xong, quyên ngày tháng năm, quên tên con cháu, quên đường đi, hoặc đôi khi quên cả mình là ai.

Khó truyền đạt thông tin: khi tổn hại não bộ ở các vùng điều khiển khả năng hiểu ngôn ngữ và phát âm (vùng Broca ở thùy trán). Bệnh nhân sẽ gặp các dấu hiệu như nói không trôi chảy, nói lắp, không biết dùng từ gì để diễn tả ý mình muốn nói và dần dần mất đi khả năng hiểu và truyền đạt ngôn ngữ.

Rối loạn nhận thức, hành vi: người bệnh không để ý đến vệ sinh cá nhân hàng ngày, làm việc gì cũng thành lộn xộn hoặc làm những trò kì lạ như trẻ con. Bệnh nhân yếu cơ, hay chuột rút, không thể tự tắm rửa, thay quần áo như người thường.

Rối loạn chức năng nhận thức: bệnh nhân teo não mất đi khả năng tư duy logic và thường nói những điều lảm nhảm. Các triệu chứng thường gặp như: không định hướng được thời gian, phương hướng, cách sử dụng các đồ vật đơn giản, thực hiện các phép toán đơn giản,…

Trầm cảm: khoảng 1/4 số bệnh nhân mắc bệnh teo não sẽ rơi vào trầm cảm và rối loạn tâm thần. Một phần là do những biến đổi về chức năng của não bộ gây nên, một phần là do sự không thấu hiểu và thông cảm của người thân, khiến tâm trạng người bệnh ngày càng sa sút và dẫn đến những biến động tiêu cực. Nếu có người thân mắc bệnh teo não, người nhà cần phải theo dõi và ổn định tâm lý bệnh nhân, tránh để bệnh nhân quá khích hay quá chán nãn có thể dẫn đến ý định tự sát.

IV. Cách phòng ngừa bệnh teo não ở người già

Dưới đây là một số cách để phòng tránh bệnh teo não ở người lớn tuổi:

  • Chế độ ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, bổ sung thực phẩm giúp bổ não không bỏ bữa.
  • Bổ sung các thực phẩm giàu vitamin B12 như: gan động vật, nghêu, cá ngừ, cá hồi, sữa và các thực phẩm từ sữa, lòng đỏ trứng,…
  • Uống nhiều nước.
  • Đi bộ hay tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày.
  • Uống các thực phẩm chức năng hỗ trợ tăng tuần hoàn máu não.
  • Hạn chế rượu bia, thuốc lá, thuốc ngủ,…
  • Đi ngủ ít nhất 6-8 tiếng mỗi ngày.
  • Môi trường sống trong lành, ít tiếng ồn.

Kết luận

Hãy tích cực phối hợp các biện pháp trên vào cuộc sống hằng ngày để phòng ngừa bệnh teo não. Hy vọng bài viết này mang lại nhiều kiến thức bổ ích về căn bệnh teo não và cách phòng ngừa bệnh cho bạn và gia đình.

Xem thêm bài viết liên quan:

Thiếu máu não uống thuốc gì để giúp tăng tuần hoàn máu não?

 

0/5 (0 Reviews)
Bệnh teo não ở người lớn tuổi: Nguyên nhân và cách phòng ngừa

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Chuyển lên trên